‘Ankara, BAE’nin nakdî gücüne muhtaç; BAE, Türk SİHA’larına ilgi duyuyor’

HomeHaber

‘Ankara, BAE’nin nakdî gücüne muhtaç; BAE, Türk SİHA’larına ilgi duyuyor’

my-portfolio

Türkiye, Körfez bölgesinde kanlı bıçaklı olduğu Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile barışıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın davetiyle ...

‘Arap basınında her gün TL’nin bedel kaybı işleniyor; ziyaretler maddi gereksinim havası oluşturdu’
‘BAE, Türkiye’ye yatırım yaparak bölgedeki rolünü artırıyor’
‘Eskiden Türkiye çok ön plandaydı; şimdiyse neredeyse her taşın altından BAE çıkıyor’

Türkiye, Körfez bölgesinde kanlı bıçaklı olduğu Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile barışıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan‘ın davetiyle Ankara’ya gelen Abu Dabi Veliaht Prensi Muhammed bin Zayid el-Nahyan‘la güç, etraf, finans ve ticaret alanlarında direkt yatırımları içeren 10 muahede imzalandı.

BAE, Türkiye’ye ekonomik olarak büyük badireler yaşandığı bir devirde 10 milyar dolarlık fon açıyor. Reuters’e konuşan üst seviye Türk yetkililer de muhtemel bir swap muahedesine yönelik ön görüşme yürütüldüğünü kaydetti.

Türkiye’nin 15 Temmuz darbe teşebbüsünün ardında olmakla suçladığı, İhvan hareketine dayanağından dolayı Libya’ya uzanan bir coğrafyada karşı karşıya geldiği, Sedat Peker üzere bir ismi ağırlayan BAE ile olağanlaşma adımlarını gazeteci İslam Özkan ile konuştuk.

‘İki taraf da pragmatik olmasa bu noktaya gelinmez’

İslam Özkan’a nazaran, Türkiye ile BAE, iki tarafta da ilkesel bir yaklaşım bulunmadığı için bir ortaya gelebiliyor. İki ülkenin vizyonlarının çok farklı olduğunu belirten Özkan, Ankara’nın Müslüman Kardeşler’i destekleyerek ‘İslami bir bölge vizyonu’ tasavvur ederken, BAE’nin tam tersine Müslüman Kardeşler’in bileğini bükmek için gerekirse sosyalistleri ve seküler hareketleri bile desteklediğini söyledi:

“İki taraf da görüşmelere açık olmasa, pragmatik olmasa bu noktaya gelinmez. İdeolojik yahut ilkesel bir yaklaşım kelam konusu olmadı. Türkiye ‘BAE bana çok ziyan verdi’ ya da karşı taraf, ‘Türkiye ile benim dünya görüşüm uymuyor münasebetiyle biz bir ortaya gelemeyiz’ üzere bir tavır içinde olmadı. İki taraf da oportünizme götürecek kadar pragmatik. Olağan ki iki tarafın da bir vizyonu var. Lakin şayet belirli bir duruşunuz yoksa her an restore edilebilir, yenilenebilir bakış açısı. Her iki taraf da buna yatkın. Türkiye ile BAE ortasında olması hayli değişik. Zira bölge vizyonları çok farklı. Bir tarafta Müslüman Kardeşler’i ‘destekleyen’ bir yapılanma ve kendince ‘İslami bir bölge vizyonu tasavvur eden’ ve Türkiye’nin bu vizyona önderlik edeceğini düşünen bir yaklaşım. Öbür taraftan bunu büsbütün yok etmeyi açık halde tabir etmiş. Arap Baharı’nda karşı devrimci rolüyle net formda kendini ortaya koymuş BAE. Mısır darbesini finanse etmekten tutun da ne kadar Müslüman Kardeşler tersi yapılanma var; Marksist, sosyalist olmasına bakmaksızın bütün hareketleri finanse eden bir BAE ve Körfez oluşumu görüyoruz. Hasebiyle bir ortaya gelmesi mümkün olmayan iki yapı görüşüyor. BAE desteklemekten çekinmez fakat karşıdaki yapılanma Marksist ise olağanda yanaşmaması gerekir. Fakat seküler ve sosyalist hareketleri Tunus ve Fas’ta desteklediğini biliyoruz. İhvan’ı Müslüman Kardeşler’i iktidardan uzaklaştırmak için… Olağan ki prensipli ve dengeli Marksist bir hareketin olağanda BAE ile ya da Körfez’le bağı olamaz. Müslüman Kardeşler ile kanlı bıçaklı fakat ondan evvel Cemal Abdülnasır ile yani Sovyet bloku ve sosyalistlerle kanlı bıçaklıydı. Abdülnasır’ı devirmek için ellerinden geleni yaptılar. 60’lı 70’li yıllarda da Abdülnasır’ın öfkesinden nasibini alan Müslüman Kardeşler hareketinin sığınağı Riyad’dı. Suudi Arabistan Krallığı himaye ediyordu. O vakit da Körfez ilerici sosyalist Arap güçleriyle çatışıyordu.”

‘Erdoğan’ı kurtarmaya yönelik bir operasyon’

Özkan’a nazaran BAE’nin Türkiye’yle swap muahedesine dair haberler ve ‘kesenin ağzını açma’ tarafındaki atılımı ‘Erdoğan’ı kurtarmaya yönelik bir operasyon.’

“Türkiye’yi bütün mahfillerde sert bir halde eleştiren Pir ne oldu da artık Erdoğan’ı kurtarmaya çalışıyor” diye soran Özkan, karşılığında ne verildiğinin sorulması gerektiğini vurguladı:

“Üst seviye iki Türk yetkili Reuters’a konuşmuş, swap mutabakatı yapıldığını teyit etmişler. Merkez Bankası ile BAE yetkilileri ortasında swap mutabakatı ne demek? Çok kısa vadeli bir şeyden bahsediyoruz. Erdoğan’ı kurtarmaya yönelik bir operasyon. Çatışmanın taraflarından bin Zayid, Türkiye’nin çekmiş olduğu birtakım dizilere alternatif olarak Osmanlı’yı kötüleyen diziler çeken Muhammed Dahlan, 15 Temmuz darbe teşebbüsüyle ilgili argümanlar, Türkiye’yi bütün mahfillerde sert bir biçimde eleştiren Pir ne oldu da artık Erdoğan’ı kurtarmaya çalışıyor? Swap’ın kaçtan yapıldığını bilmiyoruz. Türkiye’deki doların 11 lira olacağını evvelden varsayım edenler bu görünen bir şey değil. Geçen sene ya da iki sene evvel yapılan swap takasları 11 TL’den yapılmıştı. Şu anda swap kaçtan yapılacak ve neden BAE, Zayid bu türlü bir şeye imza atıyor, çok farklı. Bunun karşılığında ne verildi?”

‘Ankara BAE’nin nakdî gücüne muhtaç, BAE Türk SİHA’larına ilgi duyuyor’

Ankara’nın BAE’nin nakdî gücüne muhtaç durumda olduğunu söyleyen Özkan, Türkiye’ye yatırım yapması planlanan Abu Dabi Yatırım Fonu’nun Arap dünyasının en büyük fonu olduğunu anımsattı. Diğer fonların da kelam konusu olduğunu vurgulayan Özkan, karşılığında Cibuti’den Somali’ye ve Yemen’e eli uzanan BAE’nin de Türkiye’nin savunma endüstrisine, bilhassa de SİHA’larına ilgi duyduğunu belirtti:

“İki ülkenin yakınlaşmasının o kadar çok nedeni var ki… En temel uyuşmazlık Libya’da. Ancak Libya’nın dışında Türkiye, BAE’nin nakdî gücüne muhtaç. Türkiye’de yatırım yapması planlanan ve Zayid ile gelerek görüşmelere katılan Abu Dabi Yatırım Fonu, Arap dünyasının en büyük fonu. 792 milyar dolarlık bir varlık fonundan bahsediyoruz. Dünyada da Norveç emeklilik fonundan sonra ikinciymiş. Muhtemelen Norveç Varlık Fonu da 1 trilyon doları geçkin. 792 milyar dolar yalnızca Abu Dabi Yatırım Fonu, onun dışında Dubai yatırım fonu üzere üç dört tane daha dünyada dereceye giren fonlar var. Buyrukluğun bütün fonlarını bir ortada düşündüğümüzde 2 trilyona yakın bir paradan bahsediyoruz ve bu müthiş bir para. Savunma sanayine ilgi duyduğundan bahsediliyor. Türkiye’nin SİHA üretimi yurt dışında dikkat çekiyor, Afrika ve Arap ülkelerinden almak isteyenler var. Suudi Arabistan’la savaşta olan Yemen’deki Ensarullah hareketi Türk SİHA’sı düşürdüklerini söylemişlerdi. Türkiye birçok yere satıyor. Birçok yere alenen, bir kısmını bâtın halde satıyor. Suudi Arabistan’a satışı yıllar sonra Husiler ele geçirdikten sonra gördük. Erken başladı Türkiye, tahminen de 2000’lerin başında projelendirilmesine başladılar. 2010’ların başlarında prototip üretildi. Son üç yılda seri üretime geçildi. Son birkaç yıldır da ihracat yapılıyor. BAE de SİHA üretimine el atmış durumda ve İsrail ile işbirliği yapıyor. Üretim yapmak istediğinizde çabucak olmuyor. Seri üretime geçmek vakit alıyor. BAE, Yemen savaşından Afrika’daki uyuşmazlıklara varana kadar geniş bir ilgi alanına sahip. Askeri havalimanları, askeri limanlar kiralıyor. Cibuti’den Somali’ye kadar ve Yemen’de askeri varlığı olan bir ülkeden bahsediyoruz. Hasebiyle BAE’nin SİHA’ya çok büyük bir talebi var. Kendisi üretene kadar birinci şık Türk SİHA’larından yararlanmak istiyor olabilir. Ancak galiba iş biraz daha ötede. Türkiye ile ortak bir yatırıma girebilirler. Ya da Türklerin SİHA konusundaki deneyiminden yararlanmak istiyor olabilirler. Lakin bu husustaki asıl işbirliği İsrail ile devam ediyor.”

‘Türkiye’nin İsrail ile yakınlaşan ülkeleri eletirmesi tutarsız, kendisinin ilgisi varken bu türlü bir hakkı yok’

Erdoğan’ın İsrail ile BAE ortasında 2020’deki Abraham Muahedesi nedeniyle BAE ile bağlantıları askıya almaktan kelam etmesinin özü prestijiyle hakikat lakin tutarsız olduğunu belirten Özkan, en başta Türkiye’nin İsrail’le öteden beri âlâ ilgilerine atıfta bulundu:

“Erdoğan’ın geçmişte İsrail’le bağlantı kuran BAE’yle diplomatik bağlantıları kesmesine dair açıklaması özünde hakikat fakat tutarsız bir açıklamaydı. Türkiye’nin İsrail ile büyük bağları var, her sene kırılan ticari rekorlar var. İsrail ile her vakit yakın dost olmuş ve şu anda alakaları olağanlaştırmaya çalışan bir ülkeden bahsediyoruz. Kalkıp da Türkiye’nin İsrail ile yakınlaşmak isteyen ülkeleri eleştirmesi tutarsız. Özü itibariyle ben katılırım. İsrail’in legal bir devlet olduğunu düşünmüyorum. Bir İran’ın BAE’yi eleştirmeye sonuna kadar hakkı var, zira dengeli. Venezüella’nın hakkı olabilir. İrlanda’nın bile hakkı olabilir lakin Türkiye’nin hakkı olduğunu düşünmüyorum.”

‘Mısır para babası bir ülke değil; Türkiye’nin Mısır’la normalleşmede de asıl amacı Körfez’

Özkan, Mısır ile alakaları olağanlaştırma yoluna giden Erdoğan idaresinin Kahire’den mali bir beklentisinin olamayacağını, asıl amacının kendini içine düşürdüğü yalnızlaşmadan çıkarak Körfez ülkeleriyle bağları rayına oturtmak olduğu görüşünde:

“Muhammed bin Zayid’in gelmesi büyük bir sürpriz aslında. Bunun altyapısını aylardır hazırlandığını düşünüyorum. Türkiye’nin Mısır ile alakalarını güzelleştirme noktasında asıl maksadının Körfez ile alakalarını sürdürme, orada bir kapı açmak olduğunu düşünüyorum. Zira Mısır ile tansiyonun ortadan kalkması Türkiye için çok acil bir fayda getirecek bir şey değil. Mısır para babası bir ülke değil. Tahminen Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin işlerini kolaylaştırabilirdi. Türkiye’nin o noktada vizyon sahibi bir ülke olmadığını da biliyoruz. Doğu Akdeniz’de değil yalnızca Ortadoğu ve dünyada da kendini yalnızlaştırmış bir ülke. Meğer vizyoner bir ülke olsa, Mısır ile de alakalarını düzeltir. Mahpuslarda on binlerce İhvan üyesinin bu kadar eziyet çekmesine seyirci kalmak yerine bir an evvel süreci hızlandırıp tahliyeyi sağlayabilirdi. Fakat bunu yapmadı. Mısır ile büsbütün pragmatist formda asıl amacın Körfez’i şad etmek olduğu bir bağ yürüttü. Şu anda yayın yapan üç tane kanal var; Mekameleen, El Sharq ve Vatan. Bu kanallarda Sisi idaresini sert eleştiren programlar durduruldu ve bu İhvan içerisinde büyük reaksiyon çekti. Bir sonraki adımın kapatılmak olduğunu herkes hissediyor.”

‘Türkiye eninde sonunda Libya’dan çekilmek zorunda kalacak’

Türkiye-BAE bağlantılarında Libya da uyuşmazlık konusuyken, İslam Özkan’a nazaran, Ankara esasen eninde sonunda Libya’dan çekilmek zorunda kalacak.

“Türkiye aslında eninde sonunda Libya’dan çekilmek zorunda kalacak. Şu anda tarafların kendi ortalarında yaptıkları muahedeler, bütün yabancı güçlerin çekilmesi noktasında. Taraflar Libya’da gerçek barışın lakin bütün askeri güçlerin çekilmesiyle mümkün olduğunu söylüyor. Doğrusu da bu. Bir yabancı güç kalıp başkaları ayrılırsa orada gerçek bir barış olmaz esasen. Burada bunu sağlamaya dönük adımlarda Türkiye daima direndi, ‘Ben BM’nin tanıdığı legal hükümetle anlaştım. Hasebiyle ben bu mutabakatın dışındayım, başka yabancı güçler için geçerli’ diyor. Başkaları de Türkiye ayak diriyorsa biz niçin ayrılalım diyorlar. Şayet Türkiye inat ederse barışı çıkmaza sokabilir. Büyük uzaklıklar kat edilen Libya barışı tehlikeye girebilir. Biden seçildikten sonra bölgede değişiklikler oldu. Katar krizi Biden gelir gelmez bir hafta içinde sona ermesinin de hissesi var. Katar ile de barışınca Türkiye ile barışmasının önü açılmış oldu.”

‘BAE önemli bir taviz koparmadan Sedat Peker konusunda bir adım atmaz’

Özkan, Türk hükümeti ve en başta İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’ya ait pek çok ifşaatta bulunan ve Dubai’ye sığınmış durumdaki kabahat dünyası başkanı Sedat Peker‘in durumunun da Türkiye-BAE normalleşmesinden etkilenebileceği görüşünde.

“BAE önemli taviz koparmadan Peker konusunda adım atmaz” diyen Özkan, fakat Ankara’nın vereceği çok güçlü odunların bu türlü bir pencere açabileceğini söyledi:

“Bir de işin içinde Sedat Peker muamması var. Sedat Peker’in burada hiçbir rolünün olmadığını söylemek mümkün değil. Filistinli gazeteci Yusuf el Şerif, Sedat Peker’in teslim edilmesinin mümkün olmadığını söylemişti. BAE yetkilileri de teslim etmeyeceklerini söylemişlerdi. Ancak o açıklamalar bende hiçbir şey söz etmiyor. Şayet BAE karşılığında çok güçlü bir taviz alırsa, ondan niçin vazgeçmesin. Bunun bir sürü formülü var. Direkt teslim edecek halleri yok. Pasaportu olmayan bir Sedat Peker var. Hudut dışı edildiğinde otomatikman aslında gidecek bir yeri olmadığı için Türkiye’ye gelmek durumunda kalabilir. İllaki bu türlü de olmayabilir. Ancak BAE’yi razı edecek çok büyük ekonomik ödünler kelam konusu olabilir. Burada karşılığında hiçbir halde bir şey verilmedi merak etmeyin biçiminde bir açıklama aslında gelmedi. Gelse de ne kadar tatmin edici bilemiyoruz. Herkes biliyor ki BAE önemli bir taviz koparmadan bu noktada bir adım atmaz.”