Döviz kurundaki artış savunma ve havacılık endüstrisini nasıl etkileyecek?

HomeSavunma

Döviz kurundaki artış savunma ve havacılık endüstrisini nasıl etkileyecek?

my-portfolio

Savunma ve Havacılık Sanayii İmalatçılar Derneği (SaSaD), 17 Eylül 2018’de o periyotta artan döviz kuruna dair, “Yabancı Para / TL ...

Ağbaba: Ekrem İmamoğlu balık yemiş ama haram yememiş
Libya’da kurtarılan pastane işletmecisi: 1 metrelik hücrelerde aylarca güneş görmedik
Anket: İş yükündeki artışa karşın birden fazla insan uzaktan çalışırken daha rahat hissediyor

Savunma ve Havacılık Sanayii İmalatçılar Derneği (SaSaD), 17 Eylül 2018’de o periyotta artan döviz kuruna dair, “Yabancı Para / TL Bağlantısındaki Son Gelişmelerin Dal Oyuncularına Etkisi” isimli bir rapor yayınlamıştı. Bu raporun yayınladığı tarihte dolar kuru 6,30 liradan süreç görüyordu.

Bu raporda bölüm oyuncularının “sabit fiyatlı kontratlarında ziyan edecek bir durumla karşı karşıya kalındığı” tabir edilmişti. Ayrıyeten, “Yeni mukavelelerin TL bazında imzalanması ile ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi sonucu bilhassa yıllara sari (3 yıldan uzun süreli) kontratlarda gelecek öngörüsü yapmada sorun yaşanmasına neden olacaktır. Bu ya şişmiş fiyat yahut ziyanla sonuçlanacak öngörü yapılması sonucunu getirecektir. Yürürlükteki ve yeni imzalanacak mukavelelerin ithal kalemlerinin de TL olarak belirlenmesi, ithal kalemlerdeki TL/yabancı para paritesindeki değişimlerin yükünün yüklenici tarafından taşınması manasına gelecektir. Bu yüklenicinin yüksek öngörü ile fiyat oluşturması ve/veya yükümlülüklerini yerine getirememesi sonucunu doğuracaktır. Yükümlülüklerin yerine getirilmesinde gecikmeler yaşanması ve sonuç olarak cezai durumlarla karşılaşılması kaçınılmaz olacaktır” değerlendirmesi yapılmıştı.

Raporda, “Sözleşmeler kapsamında yapılan ve kredi ile alınan yatırım araçlarının (Tezgah, Özel Ekipman v.b) geri ödeme maliyetleri yükselmiş yahut yeni yatırım yapmak için tanımlanan kaynak yetersiz kalmış bulunmaktadır. İktisatta yaşanan/yaşanacak bu ve gibisi önemli ekonomik krizlerin kontratlardaki zorlayan sebebler ortasında yer almaması, yüklenicinin mağdur olmasına neden olabilmektedir” değerlendirmesi de dikkat çekmişti.

‘Maliyetlere olumsuz bir etkileşim olduğunu söylemek mümkün’

Aktüel durumda dolar kuru 13 lira düzeyinde seyrediyor. Pekala, şimdiki durumda dal oyuncuları ne üzere sıkıntılar ile karşı karşıya kalabilir?

Sputnik’e açıklama yapan SaSaD Genel Sekreteri Hüseyin Baysak, “Kur yüksekliğinin ihracat konusunda dal oyuncularımızı fiyat konusunda daha rekabetçi yaptığını fakat ithal girdiler nedeni ile de maliyetlere olumsuz bir etkileşim olduğunu söylemek mümkün” değerlendirmesinde bulundu.

‘Bunun sürdürülebilir bir tarafı yok’

Savunma sanayii analistleri Kozan Selçuk Erkan ve Çağlar Kurç da kesimin karşılaşabileceği riskleri Sputnik’e kıymetlendirdi.

İhracat bazlı üretim faaliyetlerinin devam edeceğini tabir eden Erkan, “Yurt içindeki üretim faaliyetleri sekteye uğrar zira Türk lirası (TL) bazında iş yapılıp döviz bazında harcama yapılacağı için o işlerde önemli gecikmeler ve meseleler yaşanacaktır. Zira mutabakatlar genelde yasalar gereği bilhassa kamu ile yapılan işlerde TL bazında yapılıyor. Buna karşılık başta hammadde olmak üzere birçok şeyi döviz bazında alıyorsunuz. Bu durumda maliyetleriniz muahedeyi imzaladığınızda 1 birimken şu anda neredeyse 1.6 üniteye çıktı. Bunun sürdürülebilir bir tarafı yok” dedi.

‘Döviz kurundaki istikrarsızlıktan ötürü işler gecikmeye başlayacak’

“Ar-Ge tarafında ise aslında 2-0 geride başlıyorsunuz” diye devam eden Erkan, şunları ekledi:

İki tip Ar-Ge vardır; birincisi sizin ülkenizde üretilemeyeni üretmek, ikincisi de bu mevzuya yeni bir tahlil bulmak. Ülkenizde üretilmeyeni üretmek tekrar yurt dışından alacağınız makinalar, hammaddeler ve bunların yerlileştirilmesi için alacağınız danışmanlıkların tamamı dövize bağlı. Dünyada olmayan yeni bir teknoloji geliştirmek için çalışıyorsanız da bunda da dövize bağlısınız. Zira bulacağınız her ekipman, makina, yedek kesim, hammadde, sarf gerecini dünyada olmayan bir şeyi yaptığınız için pek çok farklı kaynaktan almanız gerekiyor. Bu da size çok önemli manada bir döviz baskısı getirecek. Hibe takviyelerini TL bazında veriyorsunuz, bunda dövizin rakımını sabitliyorsunuz. Siz bir yıl evvel muahede yaptığınızda dolar 7,5 iken şu anda 13. Ortadaki farkı telafi etmek için fiziki olarak durmanız gerekiyor. Zira iş yapamaz duruma geliyorsunuz. Döviz kurundaki istikrarsızlıktan ötürü işler gecikmeye başlayacak.

‘En fazla KOBİ’ler olumsuz etkilenebilir’

Çağlar Kurç ise “Gelirinin kıymetli bir kısmı iç piyasadaki projelere dayanan ve yabancı girdi kullanan şirketler kur artışından olumsuz etkilenecektir. Bunlar ortasında, tedbir alınmaması durumunda en fazla KOBİ’ler olumsuz etkilenebilir” yorumunda bulundu.