TÜİK Lideri Dinçer: Hayat maliyetini değil, enflasyonu ölçüyoruz

HomeEkonomi ve Finans

TÜİK Lideri Dinçer: Hayat maliyetini değil, enflasyonu ölçüyoruz

my-portfolio

Dünya Gazetesi'nden Maruf Buzcugil'e konuşan TÜİK Lideri Prof. Dr. Sait Erdal Dinçer, kamuoyunda en çok sorulan “açıklanan enflasyon ile ...

Erbakan: İktidarın yapması gereken, milleti daha fazla perişan etmeden seçim sandığını getirmektir
S&P: Türkiye’de enflasyon yılın büyük bölümünde yüzde 50 üzeri olacak
Yüksek enflasyondan keder yanan Elon Musk: Yalnız değiliz

Dünya Gazetesi’nden Maruf Buzcugil’e konuşan TÜİK Lideri Prof. Dr. Sait Erdal Dinçer, kamuoyunda en çok sorulan “açıklanan enflasyon ile hissedilen enflasyon ortasındaki neden kaynaklanıyor” sorunu “biz ömür maliyetini değil enflasyonu ölçüyoruz” diye açıkladı. TÜİK’in ömür maliyeti hesaplayan bir kurum değil. Eurostat çerçevesi dahilinde, onlara açık olacak formda enflasyon hesapladığını vurgulayan Dinçer, “Yaşam Maliyeti Endeksi” ismiyle özel kapsamlı yeni bir endeks üzerinde çalıştıklarını açıkladı:

‘Tamamen şeffaf’

Bizim birinci önceliğimiz kurumun prestijini en üst seviyeye çıkarmak. 4 bin çalışanın bulunduğu bir kurumda, 81 vilayet ve 225 ilçede faaliyet gösteren, birden fazla vakit haksız ithamda bulunulan kurumun prestijini en üst seviyeye çıkarmakla yükümlüyüz. Büsbütün bilimsel metotlar, Eurostat’ın standartları doğrultusunda ülkemize hizmet etmek ve bu hizmetimizi verirken de en hakikat, sağlam bilgiyi üretmek gayemiz. Dünya Bankası, Eurostat üzere bu milletlerarası kuruluşlara, tabiri caizse göbekten bağlıyız. Kurumlardan başka hareket etme bahtımız yok. Büsbütün şeffaf olarak bütün datalarımız, prosedürlerimiz standartlara bağlanmış, bunlarla ilgili çalışmaları bağ içinde yürütüyoruz.

‘Halkın enflasyonu bireyden bireye değişir’

Halk enflasyonu, bütün dünyada tartışılıyor. Hissedilen enflasyon, bütün dünyada farklı bir kavramdır. Beşerler daima kendi hissettikleri enflasyonu en son aldığı ve daha sık tükettiği eserlere bakıyor. Enflasyonda iki tane ölçü var. Ya enflasyona odaklanırsınız ya da eşya maliyetine odaklanırsınız. Biz enflasyonu ölçüyoruz. Halkın enflasyonu bireyden şahsa değişir. Biz büsbütün Eurostat kurallarına bağlıyız.

Aslında iki emeli var bunun. Birincisi Merkez Bankası para siyasetine yardımcı olacak, karar vericilerin, fiyat gelişmelerini yorumlayabileceği sayısı üretmek, ikincisi milletlerarası hesaplara yardımcı olmak.

Bunun için de sabit bir sepet yapıyoruz. Tariflerimiz, işyerlerimiz, kalitemiz sabit. Yıl boyunca bu sabit tanımlar üzerinden gidiyoruz. İkincisi sepetimizin tartı sistemi var. Bu yük sistemi, her şeyi algıyı değiştirebiliyor. Algıdan kastımız, örneğin bir çocuğunuz varsa bebek mamasından daha fazla etkileneceksiniz, bezden daha fazla etkileneceksiniz. Bende bu yoksa farklı şeylerden etkilenirim.

Başka bir endeks özel kapsamlı üzere düşünülebilir. Şu andaki yapımız, rastgele bir gelir kümesine, rastgele bir çalışan kümesine nazaran endeks üretmiyor. Biz 84 milyonu kapsayacak data üretiyoruz.
Fakat TÜRK-İŞ endeksi ile bizim alt endeksler, besin enflasyonu teğe bir koreledir.

‘En çok satılan eserden fiyat alıyoruz’

Bunu bugün eser seçmek lüksüne, teğe bir sahip değiliz. Hanenhalkı Tüketim Eğilimleri Anketi’nden faydalanıyoruz.

Sistemi kurduktan sonra, tıpkı işyerine gidip, birebir tarifteki, birebir marka eserleri bir yıl boyunca derlemeye çalışıyoruz.

Fiyat alınacak işyerini seçerken de bölgede en çok ciro yapan yerleri ele alıyoruz. Buralarda da en çok satılan eserleri dahil ediyoruz.

‘Şaibeleri ortadan kaldıracağız’

2021 yılında bilgilerin yüzde 21’i online olarak barkod sisteminden geldi. Bu oran besinde yüzde 50 oldu. 2022 yılında sepetteki barkod maksadımız yüzde 50. Besin tarafında ise barkodun hissesinin yüzde 75 olmasını hedefliyoruz. Yani şaibeleri ortadan kaldıracağız. Geçmiş yıllarda, “gece market açılıyor, data alınıyor” üzere aslı astarı olmayan yorumlar yapılıyordu. Bunlar bertaraf edilecek.